De kerk door de eeuwen heen.

Vlak achter de huizen aan de Buiksloterdijk, de zeedijk die vroeger bescherming bood tegen het open water van het IJ, ligt de oudste kerk van Amsterdam-Noord. De kerk, omsloten door groen, water, hoge bomen en een klein kerkhof, vormt nog steeds een idyllische plek in Buiksloot dat ondanks drastische veranderingen in de omgeving het karakteristieke beeld van een dijkdorp behouden heeft.

exterieur Buiksloterkerk

De kerk is een eenbeukig, aan de oostzijde vijfzijdig afgesloten, bakstenen gebouw onder een hoog opgaand zadeldak en wordt aan de westzijde bekroond met een houten torentje, dat kenmerkend is voor de kerken in Waterland en de Zaanstreek. Het gebouw dateert in zijn huidige vorm uit 1710, toen er een verbouwing plaats vond van het oorspronkelijk middeleeuwse, maar vermoedelijk in 1609 al eens ingrijpend vernieuwde kerkje. De uitzwenkende steunberen tegen de buitengevels van het gebouw doen in hun vormgeving zeventiende-eeuws aan, maar bouwhistorisch onderzoek moet uitwijzen uit welke tijd de verschillende onderdelen van de kerk dateren.

interieur Buiksloterkerk vroeger
interieur Buiksloterkerk heden ten dage

Binnen wordt de ruimte overdekt door een blauw-groen geschilderd houten tongewelf met trekbalken. In de twee wat lagere nissen die zich aan de noord- en de zuidzijde van de kerkruimte bevinden, heeft de houten kapconstructie nog twee vroeg-zeventiende-eeuwse korbelen. De inrichting van de kerk heeft in de loop der tijd vele veranderingen ondergaan. Zo heeft de preekstoel, die uit 1659 dateert, op verschillende plaatsen in de kerk gestaan en bevinden de banken voor kerkeraadsleden en notabelen zich nu in de zuidnis. Restanten van het achttiende-eeuwse doophek, dat oorspronkelijk het gebied (zg. dooptuin) rondom de preekstoel afbakende, vormen sinds de laatste grote restauratie van de kerk in 1994 de afscheiding van de noordnis die thans als opslagruimte fungeert voor de stoelen.

De verplaatsing van het meubilair is een goede afspiegeling van de veranderingen in het gebruik van de kerk. Oorspronkelijk moet de ruimte in de lengterichting met zicht op het koor - een erfenis van de rooms-katholieke kerkarchitectuur - gebruikt zijn. Na 1710 veranderde de inrichting in een dwarsopstelling rondom de preekstoel als centrum van de protestantse eredienst. In 1858 werd er bovendien een orgel vóór de lichte ramen van het koor geplaatst en kreeg de ruimte de ernstige, strenge uitstraling van de traditionele Hollandse dorpskerk in de negentiende eeuw. Bij de restauratie in 1961-1965, waarbij de fundering van de kerk werd vernieuwd, is het orgel naar de westzijde verplaatst, waardoor de kerk zijn prachtige, lichte interieur weer terug kreeg.

Omdat het aantal leden van de kerkelijke gemeenschap sterk was teruggelopen, werd de kerk in 1984 voor de eredienst gesloten. In 1992 heeft de Nederlands Hervormde gemeente het gebouw in eigendom overgedragen aan de Stichting Buiksloterkerk, die toen al enige jaren zich had ingezet voor het beheer en een tweede broodnodige restauratie van het gebouw dat inmiddels weer flink bouwvallig was geworden. De kerk ligt er nu weer prachtig bij, al blijft het onderhoud voortdurend de aandacht vragen. Met haar veelzijdig culturele programma en haar activiteiten voor de buurt is de Buiksloterkerk nog steeds een wervend middelpunt in Buiksloot en in Amsterdam-Noord.

optreden Camerata RCO februari 2017
 

Uitgevoerde restauraties:

  • orgel
  • keuken
  • verwarming
  • stucen en schilderen binnenmuren